<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
	<teiHeader>
		<fileDesc>
			<titleStmt>
				<title xml:lang="la">De optima doctrina</title>
				<title xml:lang="gr">Περὶ ἀρίστης διδασκαλίας</title>
				<title xml:lang="ar"></title>
				<author>Galen</author>
				<editor>Karl Gottlob Kühn</editor>
				<funder>Andrew W. Mellon Foundation</funder>
				<principal>
					<name>Mark Schiefsky</name>
					<name>Gregory R. Crane</name>
					<name>Uwe Vagelpohl</name>
				</principal>
			</titleStmt>
			<respStmt xml:id="Perseus">
				<resp>transcription, XML tagging</resp>
				<orgName>Perseus Digital Library</orgName>
			</respStmt>
			<respStmt xml:id="Crane">
				<resp>XML tagging</resp>
				<name>Gregory R. Crane</name>
			</respStmt>
			<respStmt xml:id="Vagelpohl">
				<resp>XML tagging</resp>
				<name>Uwe Vagelpohl</name>
			</respStmt>
			<publicationStmt>
				<distributor>A Digital Corpus for Graeco-Arabic Studies (DCGAS)</distributor>
				<availability>
					<licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/">available under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International license</licence>
				</availability>
				<date>2025</date>
			</publicationStmt>
			<sourceDesc>
				<biblStruct type="book" xml:id="edKuhn">
					<monogr>
						<title level="m">Claudii Galeni Opera Omnia</title>
						<author>Galen</author>
						<editor>Karl Gottlob Kühn</editor>
						<imprint>
							<publisher>Cnobloch</publisher>
							<pubPlace>Leipzig</pubPlace>
							<biblScope unit="volume" n="1">1</biblScope>
							<biblScope unit="page" from="40" to="52">40-52</biblScope>
							<date>1821</date>
						</imprint>
					</monogr>
				</biblStruct>
			</sourceDesc>
		</fileDesc>
		<encodingDesc>
			<samplingDecl>
				<p>Text transcribed from printed edition without critical apparatus and notes. Paragraphing preserved. Line breaks encoded.</p>
			</samplingDecl>
			<editorialDecl>
				<correction status="high">
					<p>Data entry, transcript proofread and corrected.</p>
				</correction>
				<punctuation>
					<p>Punctuation of the printed edition preserved.</p>
				</punctuation>
			</editorialDecl>
			<refsDecl n="text=1" doctype="TEI">
				<state unit="text"/>
				<state unit="chapter" n="chunk"/>
			</refsDecl>
		</encodingDesc>
		<profileDesc>
			<langUsage>
				<language xml:id="gr">Greek</language>
			</langUsage>
		</profileDesc>
	</teiHeader>
	<text xml:lang="gr" xml:id="gal.deoptdoc-orig-gr1">
		<body>
			<pb unit="page" edRef="#edKuhn" n="40"/>
			<div1 type="chapter" edRef="#edKuhn" n="1">
				<head>
					<lb/>ΓΑΛΗΝΟΥ ΠΕΡΙ ΑΡΙΣΤΗΣ
					<lb/>ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ.
				</head>
				<p>
					<lb/>1. Τὴν εἰς ἑκάτερα ἐπιχείρησιν ἀρίστην
					<lb/>εἶναι διδασκαλίαν ὁ Φαβωρῖνος φησίν. ὀνομάζουσι δ’ οὕτως οἱ
					<lb/>Ἀκαδημιακοὶ, καθ’ ἣν τὴν ἀντικειμένην προσαγορεύουσι. οἱ
					<lb/>μὲν οὖν παλαιότεροι τελευτᾷν αὐτὴν εἰς ἐποχὴν ὑπολαμβάνουσι,
					<lb/>ἐποχὴν καλοῦντες τὴν, ὡς ἂν εἴποι τὶς, ἀοριστίαν,
					<lb/>ὅπερ ἐστὶ περὶ μηδενὸς πράγματος ὁρίσασθαι, μηδὲ ἀποφήνασθαι
					<lb/>βεβαίως. οἱ νεώτεροι δὲ, οὐ γὰρ μόνος ὁ Φαβωρῖνος,
					<lb/>ἐνίοτε μὲν εἰς τοσοῦτον προάγουσι τὴν ἐποχὴν, ὡς μηδὲ
					<lb/>τὸν ἥλιον ὁμολογεῖν εἶναι καταληπτόν· ἐνίοτε δὲ εἰς τοσοῦτον
					<pb unit="page" edRef="#edKuhn" n="41"/>
					<lb/>τὴν γνῶσιν, ὡς καὶ τοῖς μαθηταῖς ἐπιτρέπειν αὐτὴν,
					<lb/>ἄνευ τοῦ διδαχθῆναι πρότερον ἐπιστημονικὸν κριτήριον. οὐδὲ
					<lb/>γὰρ ἄλλο τί ἐστιν, ὃ Φαβωρῖνος εἴρηκεν ἐν τῷ περὶ τῆς
					<lb/>Ἀκαδημιακῆς διαθέσεως, ὃ Πλούταρχος ἐπιγέγραπται. λέγει
					<lb/>δὲ αὐτὸ ἐν τῷ πρὸς Ἐπίκτητον, ἐν ᾧ δήπουθεν ἐστὶν
					<lb/>Ὀνήσιμος ὁ Πλουτάρχου δοῦλος Ἐπικτήτῳ διαλεγόμενος. καὶ
					<lb/>μέντοι κᾀν τῷ μετὰ ταῦτα γραφέντι βιβλίῳ Ἀλκιβιάδη καὶ
					<lb/>τοὺς ἄλλους τοὺς Ἀκαδημιακοὺς ἐπαινεῖ, προσαγορεύοντας
					<lb/>μὲν ἑκατέρῳ τῶν ἀντικειμένων ἀλλήλοις λόγων, ἐπιτρέποντας
					<lb/>δὲ τοῖς μαθηταῖς αἱρεῖσθαι τοὺς ἀληθεστέρους· ἀλλ’
					<lb/>ἐν τούτῳ μὲν εἴρηκε, πιθανὸν ἑαυτῷ φαίνεσθαι, μηδὲν
					<lb/>εἶναι καταληπτόν. ἐν δὲ τῷ Πλουτάρχῳ συγχωρεῖν ἔοικεν,
					<lb/>εἶναί τι βεβαίως γνωστόν. ἄμεινον γὰρ οὕτως ὀνομάζειν τὸ
					<lb/>καταληπτὸν, ἀποχωροῦντας ὀνόματι Στωϊκῷ. καὶ ἔγωγε
					<lb/>ἐθαύμαζον νὴ τοὺς θεοὺς, ὅπως ὁ Φαβωρῖνος εἰς τὴν
					<lb/>τῶν Ἀττικῶν φωνὴν εἰωθὼς μεταλαμβάνειν ἕκαστα τῶν
					<lb/>ὀνομάτων, οὐ παύεται λέγων, οὔτε τὸ καταληπτὸν,
					<lb/>οὔτε τὴν κατάληψιν, οὔτε τὴν καταληπτικὴν φαντασίαν,
					<lb/>οὔτε τὰ τούτοις ἀντικείμενα οἷον στερητικῶς λεγόμενα,
					<pb unit="page" edRef="#edKuhn" n="42"/>
					<lb/>ἀκατάληπτον φαντασίαν, ἢ τὴν ἀκαταληψίαν αὐτήν.
					<lb/>ὡς δὲ καὶ τρία βιβλία γράψας, ἓν μὲν πρὸς Ἀδριανὸν, ἕτερον
					<lb/>δὲ πρὸς Δρύσωνα, καὶ τρίτον πρὸς Ἀρίσταρχον, ἅπαντα
					<lb/>περὶ τῆς καταληπτικῆς φαντασίας ἐπέγραψε. καὶ καθ’ ὅλα
					<lb/>γε αὐτὰ γενναίως ἀγωνίζεται, πειρώμενος ἐπιδεικνύναι τὴν
					<lb/>καταληπτικὴν φαντασίαν ἀνύπαρκτον.
				</p>
			</div1>
			<div1 type="chapter" edRef="#edKuhn" n="2">
				<p>
					<lb/>2. Ἐγὼ δ’ οὔτ’ ἄλλο τι καταληπτὸν ἡγοῦμαι
					<lb/>σημαίνειν παρὰ τὸ γνωστὸν, οὔτ’ ἄλλο τι τὸ καταλαμβάνεσθαι
					<lb/>τοῦ βεβαίως γιγνώσκειν, ἀνάλογον δ’ αὐτοῖς λέγεσθαι
					<lb/>τήν τε κατάληψιν καὶ τὴν καταληπτικὴν φαντασίαν.
					<lb/>ἐπειδὴ γὰρ ἔνια μὲν οἰόμεθα ἢ βλέπειν, ἢ ἀκούειν,
					<lb/>ἢ ὅλως αἰσθάνεσθαι, καθάπερ ἐν ὀνείροις καὶ μανίαις,
					<lb/>ἔνια δὲ οὐκ οἰόμεθα μόνον, ἀλλὰ καὶ κατ’ ἀλήθειαν ὁρῶμεν,
					<lb/>ἢ ὅλως αἰσθανόμεθα, ταυτὶ μὲν τὰ δεύτερα πάντες
					<lb/>ἄνθρωποι πλὴν Ἀκαδημιακῶν τε καὶ Πυῤῥωνείων εἰς βεβαίαν
					<lb/>γνῶσιν ἥκειν νομίζουσιν, ἃ δ’ ὄναρ ἢ παραπαιόντων
					<lb/>ἡ ψυχὴ φαντάζεται, ψευδῆ ταῦθ’ ὑπάρχειν. εἰ μὲν δὴ
					<pb unit="page" edRef="#edKuhn" n="43"/>
					<lb/>συγχωροῦσιν αὐτὸ τοῦθ’ οὕτως ἔχειν, ἐξαλειψάτωσαν, ἐν οἷς γράφουσι,
					<lb/>μήτε τοῦ μαινομένου τὸν σωφρονοῦντα, μήτε τοῦ νοσοῦντος
					<lb/>τὸν ὑγιαίνοντα, μήτε τοῦ κοιμωμένου τὸν ἐγρηγορότα πιστότερον
					<lb/>ὑπάρχειν εἰς τὴν τῶν πραγμάτων γνῶσιν. εἰ δ’ οὐδὲν μᾶλλον
					<lb/>ἐκείνοις ἐστὶν ἢ τοῖς ἐναντίως διακειμένοις γνωστὸν, συγκέχυται
					<lb/>μὲν δήπου τὰ τῆς ἀληθείας κριτήρια, οὔτ’ αὐτὸς ὁ διδάσκαλος
					<lb/>ὁ Ἀκαδημιακὸς, οὔτ’ ὁ μαθητὴς αὐτοῦ δυνήσεται κρῖναι τοὺς
					<lb/>εἰς ἑκάτερα τῶν ἀντικειμένων εἰρημένους λόγους. ἔτι δὲ οὐ δεησόμεθα
					<lb/>τὴν ἀρχὴν τοιούτων διδασκάλων, δυνάμενοί γε καὶ
					<lb/>αὐτοὶ τὰ γεγραμμένα τοῖς ἀπὸ τῶν αἱρέσεων ἀντιδιῃρημένων
					<lb/>ἀναγινώσκειν, καὶ οὐδὲν ἧττον τῶν Ἀκαδημιακῶν εἰδέναι, κᾂν
					<lb/>ἀσαφὲς αὐτῶν τὶ ᾖ, τὸ μὲν παρὰ τῷ Χρυσίππῳ τοῖς Στωϊκοῖς
					<lb/>διδασκάλοις ἀσφαλέστερον ὀνομάζειν ἐστὶ, τὸ δὲ παρὰ
					<lb/>Θεοφράστῳ καὶ Ἀριστοτέλει τοῖς περιπατητικοῖς. οὕτω δὲ
					<lb/>κᾀπὶ τῶν ἄλλων, ὥστ’ οὐδὲν ἄν τι λείποιτο πρὸς διδασκαλίαν
					<lb/>τοῖς Ἀκαδημιακοῖς, ὅσον ἐπὶ τῷ Φαβωρίνου λόγῳ
					<lb/>τοῖς μὲν γὰρ πρεσβυτέροις αὐτὸ δὴ τοῦτο ἦν δίδαγμα, τὸ
					<lb/>μηδὲν εἶναι κριτήριον ἀνθρώπῳ δεδομένον ὑπὸ τῆς φύσεως,
					<pb unit="page" edRef="#edKuhn" n="44"/>
					<lb/>ᾧ παραβάλλων ἕκαστον τῶν ὄντων ἀκριβῶς διαγνώσεται.
					<lb/>διὸ μήδ’ ἀποφήνασθαι περὶ μηδενὸς ἠξίουν, ἀλλὰ περὶ
					<lb/>πάντων ἐπέχειν ἀεί. ἀλλ’ εἰ δὴ τοῖς φυσικοῖς κριτηρίοις
					<lb/>αἴσθησιν ἱκανῶς συγχωρήσουσιν ἡμῖν, οὐδὲν ἔτι δεησόμεθα
					<lb/>τῆς εἰς ἑκάτερα ἐπιχειρήσεως, ἀλλ’ ἑτέρου τινὸς ἀπαιτήσεως,
					<lb/>μᾶλλον μὲν τοὺς τεχνίτας παρέχοντας τοῖς μαθηταῖς
					<lb/>εὐθέως, ἀλλ’ ἕτερον τὸ λογίζεσθαι, τὸ καλούμενον ὑπὸ τῶν
					<lb/>πολλῶν ψηφίζειν. τοῦτο δ’ ἔστι τὸ ἐπισταθῆναι τῷ γυμναζομένῳ,
					<lb/>καὶ τούτῳ προσέχειν τὸν νοῦν, ἐν οἷς σφάλλεται,
					<lb/>καὶ ταῦτα ἐπανορθούμενον μόνα. παραπλησίως δὲ καὶ ὁ
					<lb/>παιδοτρίβης ἐπανορθοῦται τὰ τῶν παλαιόντων ἁμαρτήματα.
					<lb/>καὶ ὁ γραμματικὸς, καὶ ὁ ῥήτωρ, καὶ γεωμέτρης, καὶ μουσικὸς,
					<lb/>οὕτω διδάσκουσιν οὐ διασείοντες, οὐδὲ σαλεύοντες
					<lb/>τῶν μαθητῶν ἣν ἔχουσι πίστιν ἐπὶ τοῖς φυσικοῖς κριτηρίοις,
					<lb/>ἀλλ’ ἐφεστῶτες αὐτοῖς γυμναζομένοις, ἄχρι περ ἂν ἀναμαρτήτους
					<lb/>ἀποδείξωσι, τὰς κατὰ μέρος ἐνεργείας, ἀλλ’ οὐχὶ
					<lb/>τὴν ἐποχὴν εἰσάγοντες. οὗτοι γάρ εἰσιν οἱ καὶ ταῖς ἐνεργείαις
					<lb/>σὺν αἰσθήσεσιν ἀπιστεῖν ἀνατιθέντες, ἢ τοῖς ὑπό﻿
					<pb unit="page" edRef="#edKuhn" n="45"/>
					<lb/>του βεβαίως γιγνωσκομένοις καταφρονεῖν. ὁ γοῦν Καρνεάδης
					<lb/>οὐδὲ τοῦτο τὸ πάντων ἐναργέστατον συγχωρεῖ
					<lb/>πιστεύειν, ὅτι τὰ τῷ αὐτῷ ἴσα μεγέθη καὶ ἀλλήλοις ἴσα
					<lb/>γίγνεται. τοὺς μὲν οὖν λόγους, οἷς ἐπιχειρεῖ λύειν καὶ
					<lb/>ταῦτα καὶ ἄλλα πάμπολλα τῶν ἐναργῶς τὶ εἶναί σοι φαινομένων
					<lb/>τε καὶ πιστευομένων, ἔτι καὶ εἰς τόδε σωζομένους ἔχομεν.
					<lb/>ἀπόκεινται γὰρ ἐν γράμμασιν ὑπὸ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ συναθροισθέντες.
					<lb/>αἱ λύσεις δ’ οὔθ’ ὑπ’ ἐκείνων, οὔθ’ ὑπ’ ἄλλου
					<lb/>τινὸς εἴρηνται τῶν μετ’ αὐτὸν Ἀκαδημιακῶν. ἆρ’ οὖν εἰ καὶ
					<lb/>μηδὲν ἄλλο, τοῦτο γοῦν ἐδήλωσε μόνον, ὅτι σοφίσματά εἰσιν
					<lb/>οἱ λόγοι πάντες οὗτοι, καὶ ζητητέον τὴν λύσιν αὐτῶν ὑμῖν,
					<lb/>ὦ μαθηταί. μοχθηρὸν μὲν γὰρ τοῦτο, σμικρότερον δ’ ὅμως
					<lb/>οὐ πεποιήκασιν οἱ γράψαντες μὲν αὐτοὺς, μὴ δηλώσαντες
					<lb/>δ’ ὑμῖν, ὁποῖοί τινές εἰσι.
				</p>
			</div1>
			<div1 type="chapter" edRef="#edKuhn" n="3">
				<p>
					<lb/>3. Ἡδέως δ’ ἂν ἠρόμην, εἴπερ ἦν ὁ Φαβωρῖνος,
					<lb/>ἆρά κελεύει με πείθεσθαι αὐτοῖς ἅπασι τοῖς λόγοις, ἢ
					<lb/>σκοπεῖσθαι, πότερον ἀληθεῖς εἰσὶν, ἢ ψευδεῖς. ἓν δὴ γὰρ
					<pb unit="page" edRef="#edKuhn" n="46"/>
					<lb/>σκοπεῖσθαι συνεχώρησεν. ἠρόμην δ’ ἂν ἐπὶ τῷδε πάντως,
					<lb/>εἰ φύσει πᾶσιν ἀνθρώποις ὑπάρχει διακρίνειν ἀληθεῖς λόγους
					<lb/>ψευδῶν, ἢ μέθοδός ἐστε τῆς ἑκατέρων γνώσεως. εἰ μὲν γὰρ
					<lb/>φύσει, πῶς οὐχ ὁμολογοῦμεν ἀλλήλοις ἅπαντες, οὐδ’ ὡσαύτως
					<lb/>ἀποφαινόμεθα περὶ τῶν αὐτῶν; εἰ δὲ μέθοδός τίς
					<lb/>ἐστιν, αὐτὴν πρώτην μαθεῖν ἐδεήθην. ἑξῆς δὲ ἐπιστατοῦντας
					<lb/>αὐτοὺς γυμνάσασθαι πολυειδῶς ἐπὶ παραδειγμάτων
					<lb/>πλειόνων, ὥσπερ οἱ παλαίειν μανθάνοντες, ἢ σκυτοτομεῖν,
					<lb/>ἢ οἰκοδομεῖν, ἢ ναυπηγεῖν, ἢ ῥητορεύειν, ἢ ἀναγιγνώσκειν,
					<lb/>ἢ γράφειν, ἢ ὅλως ὁτιοῦν ἐνεργεῖν κατὰ τέχνην. εἰ μὲν
					<lb/>οὖν ἔγραψέ τις τῶν Ἀκαδημιακῶν, οἶον μέν τι χρῆμά ἐστιν
					<lb/>ἡ ἀπόδειξις, οἷον δὲ σόφισμα, καὶ ὡς χρὴ διαγιγνώσκειν
					<lb/>αὐτὰ, καὶ ὡς χρὴ γυμνάζεσθαι κατὰ ταῦτα, ὡς ὁ Φαβωρῖνος
					<lb/>ἐπιτρέπει τὴν κρίσιν, ὡς εἰς ἑκάτερα ἐπιχειρουμένων
					<lb/>τῶν μαθητῶν, πλὴν ὅτι περιττός ἐστιν, ἐδίδασκεν ὁ Ἀκαδημιακὸς
					<lb/>ἕκαστον τῶν εἰρημένων, ἔχομέν. τε ἡμεῖς τοὺς
					<lb/>ἰδίων τῶν δογμάτων διδασκάλους. εἰ δ’ οὔτ’ ἔγραψέ τις
					<pb unit="page" edRef="#edKuhn" n="47"/>
					<lb/>ὑπὲρ τῆς διαφορᾶς αὐτῶν, οὔτ’ ἐγύμνασεν, ὅμοιόν τι ποιεῖ
					<lb/>τέκτονι κελεύοντι τῷ μαθητῇ μετρῆσαί τε καὶ στῆσαι καὶ
					<lb/>ἀποτεῖναι, καὶ κύκλον γράψαι, χωρὶς τοῦ πῆχυν δοῦναι,
					<lb/>καὶ ξυστὸν, καὶ κανόνα, καὶ κιρκίνον. ἀλλ’ ἴσως φησὶ μηδὲν
					<lb/>εἶναι τοιοῦτον ἐν φιλοσοφίᾳ καὶ δόγμασι. μὴ τοίνυν ἔτι προςποιοῦ
					<lb/>γιγνώσκειν τι, μηδ’ ἀποφάναι, μηδ’ ἀποδίδρασκε τὴν
					<lb/>ὑπὸ τῶν πρεσβυτέρων Ἀκαδημιακῶν εἰσαγομένην ἐποχὴν,
					<lb/>μηδὲ σεμνύνου γραμματικοῦ ποιῶν ἔργον, ἃ μὲν εἰρήκασιν
					<lb/>οἱ πρόσθεν ἐκμεμελετηκώς. ὅτι δὲ αὐτῶν ὑγιές ἐστιν οὐδὲν,
					<lb/>εὔδηλον ἐννόῳ. οὐδὲ γὰρ διδασκάλου τόγε τοιοῦτον
					<lb/>ἐστὶν, ἀλλ’ ἀδολεσχία τις ἢ λῆρος. πόθεν οὖν ἐλπὶς ὑπολείπεται
					<lb/>τῆς τῶν ἀληθῶν εὑρέσεως; ᾧ γὰρ οὐδὲν ὑπάρχει
					<lb/>κριτήριον ἀληθῶν καὶ ψευδῶν, ἀνέλπιστος ἡ γνῶσις αὐτοῦ.
					<lb/>ἐγχείρησον δὲ διδάξαι μόνον σοφιστὰς, μηδὲν ἡμῖν ὑπάρχειν
					<lb/>κριτήριον σύμφυτον, ὥστε γε μετὰ τοῦτο τολμηρῶς. ἡμῖν
					<lb/>μέντοι ἴσως φησὶν, αἴσθησίν τε καὶ νόησιν ἐναργῆ κριτήρια
					<lb/>τοῦ ἀληθοῦς εἶναι, συγχωρήσειεν ἄν τις ἐν λογικαῖς
					<pb unit="page" edRef="#edKuhn" n="48"/>
					<lb/>κυλινδεῖσθαι βουλόμενος ἐλπίσι ματαίαις. ὅσοι δ’ ἀνῃρήκασιν
					<lb/>ὅλην τὴν ἐλπίδα, καθάπερ ἐκεῖνος, μάτην φλυαροῦσι.
					<lb/>εὔδηλος οὖν ἐστὶν ὁ Φαβωρῖνος, αἰδοῖ μὲν ἀνατρέπων πάντα,
					<lb/>καὶ ἀγνοεῖν ὑπάρχειν ὁμολογῶν, ὅθεν ὑπάρχειν οἱ πρόσθεν
					<lb/>ἔλεγον Ἀκαδημιακοί τε καὶ Πυῤῥώνειοι· προσποιούμενος
					<lb/>δ’ ἐπιτρέπειν τὴν κρίσιν τοῖς μαθηταῖς, ἣν οὐδὲ ἑαυτοῖς
					<lb/>ἐπέτρεψαν οἱ πρὸ αὐτοῦ.
				</p>
			</div1>
			<div1 type="chapter" edRef="#edKuhn" n="4">
				<p>
					<lb/>4. Ὅτι μὲν οὖν ἡ τοιαύτη διδασκαλία τῶν μανθανόντων
					<lb/>ὁτιοῦν, οἵαν ἐννοεῖται Φαβωρῖνος, οὐ μόνον οὐκ
					<lb/>ἔστιν ἀρίστη τῶν ἄλλων, ἀλλ’ οὐδὲ διδασκαλία τὴν ἀρχὴν,
					<lb/>ἐναργῶς οἶμαι δεδιδάχθαι. ἂν δ’ οἱ λοιποὶ πάντες, διδασκαλίαι
					<lb/>μέν εἰσιν, εἰ δ’ ἄρισται, σκοπῶμεν, ἐξ ἀρχῆς ἀπὸ τῶν
					<lb/>αὐτῶν αὖθις ἀρξάμενοι. φαίνεται γὰρ ἡμῖν ἐναργῶς τοῦτο,
					<lb/>κᾂν ὅτι μάλιστα αὐτοῖς ἄπιστον ἐργάσασθαι σπουδάζουσιν
					<lb/>οἱ σοφισταὶ, μηδὲν εἶναι κριτήριον φυσικόν. ὁ μὲν γὰρ κιρκίνος
					<lb/>γράφει τὸν κύκλον, ὁ δὲ πῆχυς διακρίνει τὰ μήκη, καθάπερ
					<lb/>ὁ ζυγὸς τὰ βάρη. ταῦτα δὲ αὐτὸς κατεσκεύασεν
					<pb unit="page" edRef="#edKuhn" n="49"/>
					<lb/>ἄνθρωπος, ἐκ τῶν φυσικῶν ὀργάνων τε καὶ κριτηρίων ὁρμώμενος,
					<lb/>ὧν ἀπωτέρω κριτήριον, σὔτε πρεσβύτερον, οὔτε σεμνότερον
					<lb/>ἔχομεν. εἰ τοίνυν ἐντεῦθεν ἄρχεσθαι δεῖ, λέγει
					<lb/>γὰρ πάλιν ὁ νοῦς, ὅτι πιστεῦσαι μὲν ἢ ἀπιστῆσαι ὡς τῷ
					<lb/>φυσικῷ κριτηρίῳ δυνατὸν ἡμῖν ἐστι, κρῖναι δ’ οὐ δυνατὸν
					<lb/>αὐτὸ δι’ ἑτέρου τινός. ᾧ γὰρ κρίνεται τἄλλα πάντα, πῶς
					<lb/>ἂν τοῦτο πρὸς ἄλλου κριθείη; πιστεύειν βούλει τοῖς ὀφθαλμοῖς
					<lb/>ἐναργῶς ὁρῶσι, καὶ τῇ γλώσσῃ γευομένῃ, τουτὶ μὲν
					<lb/>μῆλον εἶναι, τουτὶ δὲ σῦκον, ἢ μὴ πιστεύειν; ὑπείσομαι ὃ
					<lb/>βούλει ποιεῖν ἐφ’ ἡμῖν, εἰ μέντοι σπεύδεις διαλέγεσθαί μοι.
					<lb/>μὴ πιστεύοντος δὲ, ὡς παρὰ φύσιν ἔχοντος ἀφίσταμαι. κείσθω
					<lb/>πρότερον ἀπιστεῖν σε, μηδὲν ἐλπίζειν μαθήσεσθαι παρ’
					<lb/>ἐμοῦ. τοῦτο γὰρ ἄρτι πέπαυμαι λέγων. ὑποκείσθω δέ σε
					<lb/>πιστεύειν, ἐλπίζεσθαι μαθήσεσθαι παρ’ ἐμοῦ κρίνειν. ἀλλ’
					<lb/>ἐγὼ τὰ μὲν αἰσθητὰ τοῖς ἐναργῶς αἰσθήσει φαινομένοις, τὰ
					<lb/>δὲ νοητὰ τοῖς ἐναργῶς νοουμένοις. ἐπεὶ δ’ ἐκ τῶν φυσικῶν
					<lb/>κριτηρίων αἱ τέχναι πᾶσαι κατασκευάζουσιν ὄργανά τε﻿
					<pb unit="page" edRef="#edKuhn" n="50"/>
					<lb/>καὶ κριτήρια τεχνικὰ, δι’ ὧν τὰ μὲν αὐτοῖς συντιθέασι, τὰ
					<lb/>δὲ ὑφ’ ἑτέρων συγκείμενα κρίνουσιν, κᾀγὼ διδάξω ὅλως,
					<lb/>ὄργανά τε καὶ κριτήρια, τὰ μὲν οἷς κατασκευάσεις τοὺς
					<lb/>ἀληθεῖς λόγους, τὰ δ’ οἷς τοὺς ἐφ’ ἑτέρων κρινεῖς γεγονότας.
					<lb/>ἔχει γὰρ οὕτως τὸ πᾶν. εἰ μὲν γὰρ ἐξ ἑαυτοῦ τι
					<lb/>φαίνοιτο πρὸς αἴσθησιν ἢ νόησιν ἐναργῶς, οὐ χρῄζει τοῦτο
					<lb/>ζητήσεως. εἰ δὲ μήτε τι τοιοῦτον ὑπάρχῃ, τῆς ἐξ ἑτέρου
					<lb/>προςδεῖται γνώσεως. ἐγὼ μὲν ἐπαγγέλλομαί σοι διδάξειν
					<lb/>ἔνια μὲν τοῖς κατὰ τὰς τέχνας ὀργάνοις ἀνάλογα, ἐξ ὧν
					<lb/>εὑρήσεις τὸ ζητούμενον· ἔνια δὲ τοῖς κριτηρίοις, ἐξ ὧν τὸ
					<lb/>δοκοῦν εὑρῆσθαι κρινεῖς. ἐπειδὰν δὲ μάθοις ταῦτα, ἐπὶ
					<lb/>πολλῶν παραδειγμάτων γυμνάσω σε ταχέως τε ἅμα καὶ ἀκριβῶς
					<lb/>εὑρίσκειν, καὶ κρίνειν τὸ ζητούμενον, ὥστ’ οὐδὲ βιβλίου
					<lb/>δεήσει τινὸς ἔτι ἤδη πρὸς τὴν τῶν ἀληθῶν εὕρεσιν,
					<lb/>οὔτε διδασκαλίας ἑτέρας, εὐθύς τε δήπου καὶ τοὺς ἄλλο τι
					<lb/>λέγοντας ὧν εὕροις, ἑτοίμως γνωρίσειας. ὥσπερ γὰρ ὁ
					<lb/>τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν γιγνώσκων εὐθεῖαν οὖσαν οὐ δεῖται διδασκαλίας
					<pb unit="page" edRef="#edKuhn" n="51"/>
					<lb/>ἑτέρας εἰς ἔλεγχον τῶν πεπλανημένων, οὕτω καὶ
					<lb/>ὁ τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν τῆς ἀποδείξεως ἐκμαθὼν, εὐθὺς ἅμα
					<lb/>ταύτῃ καὶ τὰς πεπλανημένας γνωρίζει.
				</p>
			</div1>
			<div1 type="chapter" edRef="#edKuhn" n="5">
				<p>
					<lb/>5. Φαβωρῖνος δέ μοι δοκεῖ παραπλήσιόν τι ποιεῖν
					<lb/>τῷ φάσκοντί σε εἶναι τυφλὸν, δύνασθαι δὲ κρίνειν, πότερος
					<lb/>ἡμῶν ἐστι ῥυπαρώτερος ἢ λευκότερος· οὐκ ἐννοῶν, ὅτι τῷ
					<lb/>μὲν μέλλοντι τὰ τοιαῦτα κρίνειν ὑπάρχειν χρὴ πρότερον ὄψιν.
					<lb/>οὐ μὴν οὐδὲ διαφέρει πρὸς τὴν κρίσιν, ἢ μήδ’ ὅλως ἔχειν
					<lb/>ὄψιν, ἢ ἔχοντα μὴ πιστεύειν αὐτῇ. κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον,
					<lb/>ὅτι ᾧ κρίνομεν, ὁποῖόν ἐστί τι, καὶ ὅτι τῷ αὐτῷ ἴσα, καὶ ἀλλήλοις
					<lb/>ἴσα ὑπάρχει, καθάπερ τοῖς ὄνοις οὐκ ἄν τις ἐπιτρέψειεν,
					<lb/>ὅτι μήδ’ ὅλως ἔχουσι νοῦν, οὕτως οὐδὲ τοῖς ἀνθρώποις, εἰ μηδὲ
					<lb/>οὖτοι πιστὸν ἔχουσι τὸν νοῦν. οὐδὲν γὰρ διαφέρει πρὸς τὴν
					<lb/>τῶν κρινομένων διδασκαλιῶν ἀπιστίαν, ἢ μήδ’ ὅλως ἔχειν τὶ
					<lb/>κριτήριον, ἀλλ’ ἢ ἀπιστεῖν αὐτῷ. γελοῖος οὖν ἐστὶν ὁ Φαβωρῖνος
					<lb/>ἐπιτρέπων κρίνειν τοῖς μαθηταῖς, ἄνευ τοῦ συγχωρῆσαι
					<lb/>τὴν πίστιν τοῖς κριτηρίοις. εἰ γὰρ οὐδέν ἐστιν ἐναργὲς τῷ νῷ,
					<pb unit="page" edRef="#edKuhn" n="52"/>
					<lb/>ἢ πιστὸν ἐξ ἑαυτοῦ, διέφθαρται πάντων ἡ κρίσις. εἰ δ’ ἔστι
					<lb/>μὲν, ὥσπερ ὀφθαλμὸς τῷ σώματι, τοιοῦτος ἐν τῇ ψυχῇ νοῦς,
					<lb/>οὐ μὴν ἅπασί γε ὁμοίως ὀξὺς, ἐγχωρεῖ, καθάπερ ὁ βλέπων
					<lb/>ὀξύτερον ἐπάγει πρὸς τὸ θέαμα τὸν ἀμβλύτερον ὁρῶντα,
					<lb/>κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἐπὶ τῶν νοημάτων, ὑπὸ τῶν
					<lb/>φθασάντων ἰδεῖν ἐναργῶς τὸ νοητὸν, ἐπάγεσθαι πρὸς τὴν
					<lb/>θέασιν αὐτοῦ τὸν ἀμβλύτατον, καὶ τοῦτ’ ἐστὶν ὁ διδάσκαλος,
					<lb/>ὡς ὁ Πλάτων τε φησὶ, κᾀγὼ πείθομαι. καὶ γέγραπταί
					<lb/>γέ μοι περὶ τούτων ἐπὶ πλέον ἐν τῇ τῆς ἀποδείξεως πραγματείᾳ,
					<lb/>ὅτι τοιαύτη τις οὖσα ἦν πρὸς τὴν νόησιν ἐναργὴς
					<lb/>ἡ διδασκαλία. γέγραπται δὲ καὶ, ὅπως ἄν τις ὁρμώμενος
					<lb/>ἀπὸ τῶν ἐν ἑκάστῳ στοιχείων τε καὶ ἀρχῶν ἀποδεικνὺς εἴη
					<lb/>μάλιστα πᾶν, ὅσον ἀποδειχθῆναι δυνατὸν, οὐχ ὡς ὁ θαυμαστὸς
					<lb/>Φαβωρῖνος, ἓν ὅλον γράψας βιβλίον, ἐν ᾧ δείκνυσι
					<lb/>μηδὲ τὸν ἥλιον εἶναι καταληπτὸν, ὡς ἐπιλήσμοσιν ἡμῖν
					<lb/>ἑτέρωθι διαλέγεται, συγχωρεῖ τέ τι βεβαίως εἶναι γνωστὸν
					<lb/>καὶ τοῦτ’ ἐπιτρέπων αἱρεῖσθαι τοῖς μαθηταῖς.
				</p>
			</div1>
		</body>
	</text>
</TEI>
